Karakter odaklı birinci tekil (ben anlatıcı) örnekleri:

 

Yabancı – Albert Camus – Can (Birinci tekil anlatıcı) Olayların içinde, hikaye geliştikçe yaşadıklarını aktaran anlatıcı.

 

Onca Yoksulluk Varken – Emile Ajar – Agora (Birinci tekil) Geriye dönük geçmiş anlatısı. Olaylar yaşandıktan sonra karakterin hikayesini aktardığı bir anlatıya örnek.

 

Son Bakış – Irmak Zileli – Everest (Birinci tekil anlatıcı) Bu metinde yazarın anlatan mı, hatırlayan mı bir anlatıcı kurduğuna bu ikisi arasındaki farkı anlamaya çalışarak okumak yararlı olabilir. Aynı zamanda her şeyin sonundan geriye dönük çağrışımsal ilerleme için bir örnek olarak görülebilir. Bilinçakışı tekniğiyle hatırlamanın bir örneğidir.

Gölgesinde’nin  (Irmak Zileli) Yürüyüş bölümü (Burda da birinci tekil anlatıcı olmakla birlikte bu kez karakter bize yaşadıklarını yaşandığı andan aktarmaktadır. Dolayısıyla hatırlayan değil, anlatan bir dil vardır.)

 

Karakter odaklı ikinci tekil (sen anlatıcı) örnekleri:

 

Gözlerini Kaçırma – Irmak Zileli – Everest
Son Adım – Ayhan Geçgin – Metis
Yaralısın – Erdal Öz – Can

 

Karakter odaklı üçüncü tekil (o anlatıcı) örnekleri:

 

Madame Bovary – Flaubert – Can (Üçüncü tekili bireyin perspektifinden kuran bir anlatıcı olarak yazar bunu nasıl yapmış bakılabilir. Etütdeydik diye söze başlayan anlatıcı daha sonra metnin içinde eriyip kaybolur ve üçüncü tekil anlatıcı bir parazit gibi karakterlerin arasında gezinir, her karakterin perspektifi anlatıya yansır.)

Mrs Dalloway – Virginia Woolf – İletişim (Üçüncü tekil, üstelik bilinçakışı tekniğini kullanarak yine karakterler arasında gezinen bir anlatıcı. Öte yandan merkezde Mrs. Dalloway var.)

Sanatçının Portresi – James Joyce – İletişim (Ana karaktere odaklı, karakter anlatıcıdır. Üçüncü tekil olmasına rağmen karakter odaklı anlatıcının Tanrı yazardan farkını anlamak için iyi bir örnektir. Ayrıca anlatıcı sesteki değişim/dönüşümünü görmek için okunabilir. Karakter büyüdükçe dil de değişir.)
Eşik – Irmak Zileli – Everest (Üçüncü tekil anlatıcı. İlk yarısında karakterler arasında gezerken, bir noktadan sonra Eylül’de sabitlenir. Aynı zamanda çocuğun bilişsel gelişimi tamamlandıkça dil de değişir)

 

Aynı metnin içinde farklı anlatıcıların kullanıldığı örnekler

Oya Baydar, Erguvan Kapısı, Can Yayınları: Birden çok/değişken anlatıcının kullanımına örnek.

Orhan Pamuk, Sessiz Evi, Yapı Kredi Yayınları: Birden çok/değişken anlatıcının kullanımına örnek.

 

Tanrı Yazar

Budala – Dostoyevski – Can (Tanrı yazarın tipik örneği.)

 

Adsız Sansız Bir Jude – Thomas Hardy – İletişim (Anlatıcı kim? Yazarın varlığı nerede? Bu bakış açısıyla okunabilir.)

 

Bu kategoriler dışındaki anlatıcılara örnek

Sabahattin Ali, Kürk Mantolu Madonna, Yapı Kredi Yayınları: İkincil karakterin aracılığıyla anakarakterin öyküsünün aktarıldığı yapıya örnek. Anlatı karakter bir noktaya kadar hikayeyi aktarır, daha sonra asıl karakterin not defteri aracılığıyla hikayeyi onun perspektifine yönlendirir.
Anlatıcı türlerine dair kuramsal bir kitap olarak başucunuza koymanızı önereceğimiz:
Kurmacanın Retoriği – Wayne C. Booth

 

Not: Bu liste editörüm Melisa Ceren Hasmaden’le yaptığımız instagram canlı yayınından sonra istek üzerine hazırlanmıştır. “Hikayeyi kim anlatacak, nasıl anlatacak?” sorusu üzerine konuştuğumuz yayını merak edenler YouTube’daki Irmak Zileli kanalından izleyebilirler.

 

Share →
Set your Twitter account name in your settings to use the TwitterBar Section.